و اين حمل را مىتوان همان عمل آنان دانست كه از ازل تا ابد ، حافظ آن بوده و خواهند بود . ممكن است مراد از انسان در آيه‌ى شريفه‌ى : وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ ، آن بزرگواران و تابعين واقعى آنان باشند . علاوه ذيل آيه شريفه‌ى امانت ، خداوند قبول‌كنندگان عرض امانت ازلى را در اين جهان به سه طايفه تقسيم نموده و مىفرمايد : إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا * لِيُعَذِّبَ اللَّهُ الْمُنافِقِينَ وَ الْمُنافِقاتِ وَ الْمُشْرِكِينَ وَ الْمُشْرِكاتِ وَ يَتُوبَ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً « 1 » ما امانت [ ولايت ] را برآسمان‌ها و زمين و كوه‌ها عرضه كرديم و آن‌ها از برداشتن آن سر باز زدند و از آن هراسناك شدند . و [ لى ] انسان آن را برداشت ، راستى او ستمگرى نادان بود [ آرى ، چنين است ] تا خدا مردان و زنان منافق و مردان و زنان مشرك را عذاب كند و توبه‌ى مردان و زنان با ايمان را بپذيرد و خدا ، همواره آمرزنده‌ى مهربان است . معلوم مىشود ثابت ماندگان بر آن عهد و عرض امانت در اين جهان ، همان برجستگانند كه نام انسان گرفته‌اند و خداوند ايشان را به بيان : وَ يَتُوبَ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ ياد فرموده و با رجوع به آنان در آخرين سير نزوليشان ، بر حفظ آن امانت موفقشان نموده و مغفرت و رحمت خاصّ خويش را شامل حالشان نموده تا جهان مادّى ، مانع بر بقاى بر حمل امانت از سوى آنان نشود . از اين رو فرموده شده‌است : وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً .

--> ( 1 ) . سوره‌ى احزاب ، آيات 72 و 73 .